สมุนไพรไทยน่ารู้  
สมุนไพรสำหรับอบตัว สรรพคุณช่วยขจัดของเสีย ลดอาการภูมิแพ้ ทำให้เลือดลมหมุนเวียนสะดวก 
ได้แก่

 
 

หนาดใหญ่
หนาด, พิมเสน, หนาดหลวง, คำพอง (เหนือ), จะขอ (ปัตตานี), ตั้งโฮงเช่า (จีน)
เป็นไม้พุ่ม สูง 1-4 เมตร ลำต้นกลมมีขนนุ่มยาว เปลือกต้นสีน้ำตาลเทา มีกลิ่นหอมของการบูร ใบรูปหอกแกมขอบขนาน ปลายและโคนแหลม กว้าง 5-12 ซม. ยาว 10-30 ซม. ขอบจักฟันเลื่อย มีขนนุ่มละเอียดปกคลุม ท้องใบขนยาวกว่า มีหูใบดอกเล็กเป็นพู่กระจุกกลม ออกเป็นช่อใหญ่ๆ ที่ปลายกิ่งและง่ามใบ ผลมีขนสีขาว มักปลูกไว้ทำยา
สรรพคุณ
ใบ  รสเมาร้อนหอมฉุน แก้การเกร็งของกล้ามเนื้อ ห้ามเลือด เจริญอาหาร แก้โรคไขข้อ      อักเสบ เป็นยาบำรุงหลังคลอด ขับเหงื่อ ขับเสมหะ แก้ปวดท้อง ขับลมในลำไส้ แก้ธาตุพิการ แก้มุตกิด แก้เหน็บชา สูบแก้ริดสีดวงจมูก

ต้มอาบบำรุงผิวหนังให้ชุ่มชื่น แก้โรคหิด
ทั้งต้น  รสเมาร้อนหอม แก้ไข แก้ลมแดด แก้เจ็บหน้าอก แก้ปวดท้อง แก้อหิวาตกโรค ขับพยาธิ ลดความดันเลือด ระงับประสาท


   

ตะไคร้
เยี่ยงเฮื้อ (เหนือ), สิงไค (อีสาน)
เป็นไม้ล้มลุกจำพวกหญ้า มีเหง้าใต้ดิน ใบแบนเล็กยาวเรียวสาก ขอบคมปลายแหลมหอมฉุน ดอกเล็กๆ เป็นช่อตั้งเหนือพุ่มใบ

สรรพคุณ
ใบ  รสหอมปร่า ลดความดันโลหิต แก้ไข้
ต้น  รสหอมปร่า ขับลม แก้โรคทางเดินปัสสาวะ แก้นิ่ว ดับกลิ่นคาว เจริญอาหาร
เหง้า  รสหอมปร่า แก้เบื่ออาหาร บำรุงไฟธาตุ แก้กระษัย ขับลมในลำไส้ แก้ขัดปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ แก้นิ่ว
ทั้งต้น  รสหอมปร่า แก้หืด แก้ปวดท้อง ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ ขับเหงื่อ


   

มะขาม
มะขามไทย, ม่องโคล้ง (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี), อำเปียล (เขมร), ตะลูบ (ชาวบน-โคราช), ขาม (ใต้), มะขามกระดาน
มะขามไทยมีหลายพันธุ์ เช่น มะขามขี้แมว มะขามหวาน มะขามเปรี้ยว เป็นต้น ที่นิยมใช้ทำยาคือ มะขามเปรี้ยว หรือมะขามกระดาน เป็นไม้ยืนต้น ขนาดกลางถึงใหญ่ เปลือกมีกระเล็กๆ สีดำ ใบประกอบเล็กๆ แตกกิ่งก้านสาขามาก เนื้อแข็งเหนียวมาก ดอกเล็กๆ สีขาวเหลือง คล้ายนกกระยาง ออกเป็นช่อ ฝักกลมแบนเล็กน้อย ยาวปลายมีหนามแหลมเล็กๆ

หนึ่งอัน เปลือกสีน้ำตาลอ่อน เมล็ดกลมแป้น สีน้ำตาลดำ ปลูกเป็นอาหาร ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด
สรรพคุณ
ใบแก่  รสเปรี้ยวฝาด  ขับเสมหะในลำไส้ ฟอกโลหิต ขับเลือดและลมในลำไส้ แก้บิด แก้ไอ ต้มเอาน้ำโกรกศีรษะเด็กในตอนเช้า แก้หวัดคัดจมูก
เนื้อในฝัก  รสเปรี้ยว กัดเสมหะ แก้ท้องผูก แก้กระหาย คั้นกับน้ำปูนใสดื่มขับเลือด ขับลมในสตรีที่คลอดใหม่ๆ แก้สันนิบาตหน้าเพลิง คั้นกับเกลือและน้ำดื่มขับรก
เปลือกต้น  รสฝาดเมาร้อน  แก้เหงือกบวม ฆ่าแมงกินฟัน ฆ่าพยาธิผิวหนัง ต้มหรือฝนน้ำปูนใส ทารักษาบาดแผลเรื้อรัง ชะล้างบาดแผล


 

ไพล
ว่านไฟ, ปูเลย, ปูลอย (เหนือ)
เป็นพืชจำพวกเหง้าใต้ดิน ล้มลุก แห้งเหี่ยวไปในหน้าแล้ง  งอกงามในหน้าฝน ใบเดี่ยวรูปหอกเรียวยาว ผิวและขอบเรียบ กาบใบหุ้มลำต้น สูง 2-4 ฟุต สีเขียวเข้ม โคนกาบแดง เนื้อในเหง้าสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมฉุน ดอกช่อทรงพุ่มกลม เรียวยาวตั้งตรง

กาบหุ้มสีน้ำตาลเข้มแดง ขอบเขียว  กลีบดอกทยอยบานออกมาบางๆ สีขาวหรือเหลือง ขยายพันธุ์ด้วยเหง้า
สรรพคุณ
ใบ  รสขื่นเอียน แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว แก้ปวดเมื่อย
ต้น  รสฝาดขื่นเอียน แก้อุจจาระพิการ แก้ธาตุพิการ
เหง้า  รสฝาดขื่นเอียน ขับระดู แก้เหน็บชา แก้ปวดท้อง แก้บิดมูกเลือด ขับลม  แก้ท้องเสีย แก้ลำไส้อักเสบ ขับเลือดร้าย แก้มุตกิตระดูขาว แก้อาเจียน แก้ปวดฟัน แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้เด็กเป็นไข้สูงตัวสั่นตาเหลือก แก้เคล็ดขัดยอก ข้อเท้าแพลง แก้โรคผิวหนัง แก้ฝี ทาเคลือบแผลป้องกันการติดเชื้อ ดูดหนอง สมานแผล แก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เป็นยาชาเฉพาะที่สารสกัดด้วยอีเธอร์มีผลยับยั้งเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด


   

พิมเสน
พิมเสนเกล็ด
เป็นสารสกัดจากพืช ตามตำรา ประมวลหลักเภสัชฯ จัดเป็นธาตุวัตถุ ได้จากการนำการบูรมาหุงกับเครื่องยาอื่นๆ ได้เกล็ดแบนๆ สีขาว หรือสีแดงเรื่อๆ แต่ปัจจุบัน
ได้จาก

สารสังเคราะห์ ซึ่งจะมีรสเผ็ดกัดลิ้น ถ้าเป็นของแท้จากธรรมชาติจะไม่กัดลิ้น แต่จะทำให้เย็นปากคอ สมัยก่อนใส่ในหมากพลูเคี้ยว
สรรพคุณ  รสหอมเย็น แก้ลมวิงเวียนหน้ามืด หัวใจอ่อน บำรุงหัวใจ ทำให้ชุ่มชื้นทำให้เรอ ขับผายลม แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้ปวดท้อง แก้บาดแผลสด แผลเรื้อรัง แผลกามโรค แผลเนื้อร้าย


   

การบูร
อบเชยญวน, พรมเส็ง (เงี้ยว), เจียโล่ (จีน)
เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใหญ่ถึง สูง 15-30 เมตร ใบดกทึบ ใบเดี่ยวสีเขียว ยาว 7-10 ซม. รูปรีปลายแหลม ดอกช่อสีขาวอมเขียวหรือเหลือง ขนาดเล็ก ออกเป็นกระจุกตามง่ามใบ ในเดือนมิ.ย.-ก.ค. ผลขนาดเล็กมีเมล็ด 1 เมล็ด ผิวสีชมพูหรือสีน้ำตาลม่วง เปลือกต้นผิวมันเกลี้ยง สีน้ำตาลอมเขียว เกิดตามป่าดงดิบเขาสูง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและกิ่งตอน

สรรพคุณ
เปลือก และราก  นำมากลั่นด้วยไอน้ำ ได้การบูรดิบ
ผงการบูร  เป็นเกล็ดกลมเล็กๆ สีขาวแห้ง อาจจับกันเป็นก้อนร่วนๆ แตกง่ายทิ้งไว้ในอากาศจะระเหิดไปหมด รสร้อนปร่าเมา บำรุงธาตุ ทำให้อาหารงวด ขับเสมหะและลม แก้ธาตุพิการ แน่นจุกเสียด ปวดท้อง ขับลมในลำไส้ แก้ไอ แก้เลือดลม ชูกำลัง แก้คัน แก้โรคตา ขับลมให้ผาย กระจายลม บำรุงความกำหนัด ขับเหงื่อ แก้ปวดตามเส้น เกลื่อนฝี แก้เคล็ดขัดยอก บวม แก้กระตุก แก้ปวดข้อ แก้ปวดเส้นประสาท แก้รอยผิวหนังแตก แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย เป็นยาชาเฉพาะที่ แก้โรคผิวหนังเรื้อรัง ขับน้ำเหลือง บำรุงหัวใจ ใช้ปรุงกลิ่นรสในยาอื่น  ใช้ในการทำพลาสติกและเซลลูลอยด์ วางไว้ในห้องไล่แมลงรบกวน เช่น ยุง


หน้าต่อไป